Bã điều là gì? Đặc tính và cách dùng làm chất đốt lò hơi

Bã điều (bã vỏ hạt điều) là phần vỏ hạt điều còn lại sau khi đã ép lấy dầu vỏ điều. Từ một phụ phẩm của nhà máy chế biến, bã điều ngày càng được dùng làm chất đốt cho lò hơi công nghiệp vì giá thấp, nhiệt lượng cao và nguồn cung ổn định quanh năm.

Bã điều đến từ đâu?

Hạt điều thô có lớp vỏ cứng màu nâu đen bọc bên ngoài nhân. Sau khi tách nhân để chế biến, phần vỏ được đưa sang nhà máy ép dầu vỏ hạt điều (CNSL). Dầu được dùng trong sơn, mực in, nhựa, cao su và hóa chất chuyên dụng. Phần còn lại sau ép chính là bã điều.

Việt Nam là nước chế biến và xuất khẩu nhân điều lớn nhất thế giới. Vùng trồng tập trung ở Bình Phước, Đồng Nai, một phần ở Bình Định, Phú Yên. Ngoài sản lượng trong nước, Việt Nam còn nhập lượng lớn hạt điều thô để chế biến, nên lượng vỏ và bã điều phát sinh mỗi năm rất lớn.

Đặc tính của bã điều dùng làm nhiên liệu

Bã điều chất lượng tốt có các thông số tham khảo sau (theo tiêu chuẩn cung ứng của NHUTIN):

• Thành phần: 100% vỏ điều sau ép dầu.
• Nhiệt lượng (ARB): 4.400–5.000 kcal/kg.
• Độ ẩm (ARB): 10–14%.
• Tạp chất: dưới 3%.

ARB (as received basis) là thông số đo trên mẫu ở trạng thái nhận hàng, tức là đã tính cả độ ẩm thực tế. Đây là con số sát nhất với những gì lò hơi của bạn thật sự nhận được.

Vì sao nhiều nhà máy chọn bã điều thay than đá?

• Giá thành thấp: bã điều là phụ phẩm nên chi phí trên mỗi đơn vị nhiệt thường thấp hơn than đá. Theo kinh nghiệm cung ứng của NHUTIN, nhiều khách hàng giảm được 40–50% chi phí nhiên liệu.
• Nhiệt lượng cao: trong nhóm sinh khối, bã điều thuộc loại có nhiệt trị cao, giúp lò hơi chạy ổn định.
• Dễ pha trộn: có thể đốt kèm than đá hoặc các sinh khối khác như trấu, mùn cưa, dăm gỗ.
• Nguồn cung dồi dào: ngành điều hoạt động quanh năm nên nguồn bã ổn định.
• Thân thiện hơn với môi trường: tận dụng phụ phẩm, giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch.

Những lưu ý khi dùng bã điều cho lò hơi

Bã điều còn một lượng dầu nhỏ trong vỏ, nên cháy nhanh và mạnh hơn nhiều loại sinh khối khác. Để đốt hiệu quả, nhà máy cần chỉnh lượng gió cấp, tốc độ cấp liệu và có hệ thống xử lý khói bụi phù hợp. Lò hơi đang đốt than thường cần cải tiến nhỏ ở buồng đốt và ghi lò trước khi chuyển sang bã điều.

Kho chứa cũng cần được che mưa, thông thoáng và không chất đống quá cao, vì sinh khối để lâu trong đống lớn có thể tự sinh nhiệt.

Cách nhận biết bã điều chất lượng tốt

Khi nhận hàng, người phụ trách nhiên liệu có thể đánh giá nhanh bằng mắt và tay trước khi có kết quả kiểm nghiệm:

• Màu sắc: nâu sẫm đồng đều. Lô có nhiều mảng màu khác nhau thường bị trộn nhiều nguồn.
• Độ khô: nắm một nắm bã rồi thả ra, bã rời ra, không vón cục, không dính tay.
• Kích thước mảnh: mảnh vỏ khá đều, ít bụi mịn. Bụi mịn nhiều dễ bay theo gió lò và thất thoát.
• Tạp chất: không lẫn đất, đá, bao bì, kim loại.
• Mùi: mùi đặc trưng của dầu điều, không có mùi chua, mốc.

Những kiểm tra này không thay được phiếu kiểm nghiệm, nhưng giúp phát hiện sớm lô hàng bất thường để lấy mẫu kiểm tra lại.

Bã điều phù hợp với loại lò hơi nào?

Bã điều phù hợp với phần lớn lò hơi ghi xích, ghi tĩnh và lò tầng sôi đang dùng trong các nhà máy thực phẩm, dệt nhuộm, giấy, gỗ và chế biến nông sản. Với lò công suất nhỏ cấp liệu thủ công, bã điều cũng dùng được nhưng cần chú ý cấp đều tay để tránh lửa bùng rồi tắt. Dù loại lò nào, bước đầu tiên vẫn là khảo sát thực tế để chọn chế độ cấp gió và cấp liệu phù hợp.

Câu hỏi thường gặp về bã điều

Bã điều khác vỏ hạt điều thô thế nào?

Vỏ hạt điều thô còn nguyên dầu nên khói nhiều và khó kiểm soát khi đốt. Bã điều đã qua ép dầu, cháy ổn định hơn và phù hợp với lò hơi công nghiệp.

Một tháng có thể đặt bao nhiêu bã điều?

NHUTIN cung ứng từ 50 đến 20.000 tấn mỗi tháng, giao bằng đội xe chuyên dụng tới tận kho.

Lò hơi đang đốt than có đốt được bã điều không?

Phần lớn là được, nhưng nên khảo sát lò trước để đề xuất điều chỉnh ghi lò, quạt gió và hệ thống cấp liệu.

Bạn muốn biết lò hơi của mình có phù hợp với bã điều hay không? Xem thông số chi tiết tại trang Bã vỏ hạt điều hoặc liên hệ NHUTIN để được khảo sát miễn phí.